Serhat ONAN / PwC Türkiye Vergi Hizmetleri Kydemli Müdür, SMMM

serhat.onan@tr.pwc.com

12.03.2008 tarih ve 26814 sayyly Resmi Gazete'de yayynlanarak 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren yürürlü?e girecek 5746 sayyly "Ara?tyrma ve Geli?tirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkynda Kanun" ile AR-GE ve yenilik faaliyetlerine yönelik önemli te?vik ve destek unsurlary getirilmi?tir.

Kysaca özetlemek gerekirse 5746 sayyly kanunun en genel amacy, orta vadede yurtiçi üretimin işalat ba?ymlyly?ynyn ve dolayysyyla cari açy?yn azaltylmasy amacyyla sanayide kullanylan işal ara girdilerin yurtiçinde üretilmesini sa?layacak mekanizmalaryn geli?tirilmesidir. Bu çerçevede, bu kanun ile birlikte, sanayide AR-GE faaliyetlerinin yaygynla?tyrylmasy sa?lanarak, özellikle yüksek teknolojili ara girdilerin yurtiçinde üretilmesinin mümkün hale getirilmesi planlanmy?tyr.

Yeni AR-GE Kanunu neler getiriyor?

Bilindi?i üzere, ülkemizde AR-GE faaliyetlerini te?vik etmek amacyyla, 2004 yylyndan itibaren Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi kanunlary uyarynca mükelleflere AR-GE harcamalarynyn yüzde 40'yny matrahlaryndan indirme imkany tanynmy? olup, 5746 sayyly kanun ile söz konusu oran yüzde 100'e çykarylmaktadyr.

Bu kanun ile, en ba?ta AR-GE faaliyetinin üretimle de bulu?turulmasy amacyyla belirli bir sayynyn -ki bu sayy 50 tam zaman e?de?er AR-GE personelidir- üzerinde AR-GE personeli istihdam eden sermaye ?irketleri bünyesinde kurulacak AR-GE merkezlerine yönelik destekler öngörülmektedir. Bunun dy?ynda kanunun getirdi?i te?viklerden, kamu kurum ve kurulu?lary ile kanunla kurulan vakyflar tarafyndan veya uluslararasy fonlarca desteklenen AR-GE ve yenilik projeleri gerçekle?tirenler, rekabet öncesi i?birli?i projeleri, teknogiri?im sermaye desteklerinden yararlananlar ve teknoloji merkezi i?letmeleri de yararlanacaklardyr.

Gerek AR-GE merkezleri gerekse kanunda sayylan di?er kurumlaryn yapacaklary AR-GE ve yenilik harcamalarynyn tamamy ile 500 ve üzerinde tam zaman e?de?er AR-GE personeli istihdam eden AR-GE merkezlerinde ayryca o yyl yapylan AR-GE ve yenilik harcamasynyn bir önceki yyla göre arty?ynyn yarysy kurumlar vergisi matrahynyn tespitinde indirim olarak dikkate alynacaktyr. Yapyldy?y dönemde indirilemeyerek sonraki dönemlere devreden AR-GE indirimi tutarynyn reel de?eriyle indirimini sa?lamak için, sonraki dönemlerde yeniden de?erleme oranynda artyrylarak dikkate alynmasy sa?lanmy?tyr.

Matrahtan indirim dy?ynda, kamu personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi i?letmelerinde, AR-GE merkezlerinde, kamu kurum ve kurulu?lary ile kanunla kurulan vakyflar tarafyndan veya uluslararasy fonlarca desteklenen ya da TÜBYTAK tarafyndan yürütülen AR-GE ve yenilik projelerinde, teknogiri?im sermaye desteklerinden yararlanan i?letmelerde ve rekabet öncesi i?birli?i projelerinde çaly?an AR-GE ve destek personelinin; bu çaly?malary kar?yly?ynda elde ettikleri ücretlerinin doktoraly olanlar için yüzde 90'y, di?erleri için yüzde 80'i gelir vergisinden müstesnadyr.

Burada önemli olabilecek husus AR-GE personeli dy?ynda destek personelinin de gelir vergisi stopaj deste?inden yararlanabilecek olmasydyr. Destek personeli kanunda AR-GE faaliyetlerine katylan veya bu faaliyetlerle do?rudan ili?kili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, i?çi ve benzeri personeli kapsamaktadyr. Ancak belirtmekte fayda var ki, yasal düzenlemede destek personeli için bir synyrlama konmu? olup, te?vikten yararlanacak olan destek personelinin tam zaman e?de?eri sayysynyn, toplam tam zamanly AR-GE personeli sayysynyn yüzde onunu geçmemesi öngörülmü?tür. Kurumlar vergisi ve gelir vergisi stopaj deste?i 31.12.2023 tarihine kadar uygulanacaktyr.

Bu te?vikler dy?ynda ayryca AR-GE ve destek personeli için SSK i?veren hissesinin yarysy her bir çaly?an için 5 yyl süre ile Maliye Bakanly?y bütçesine konacak bir ödenekten kar?ylanacaktyr. Teknoloji geli?tirme bölgesinde çaly?an ve gelir vergisi istisnasyndan yararla